DER KOMPAGNIECHEF


Iemand die pijnlijk precies de deficiënties in het Amerikaanse opleidingssysteem aanvoelde, was de Amerikaanse auteur James Salter, in opleiding tot officier op West Point in 1943. In zijn autobiografie 'Burning the days' schets de auteur enerzijds zijn afkeer voor de opleiding die hij
volgde en anderzijds de kijk op een geheel andere wereld die hij kreeg toen hij – in het Duits! – Duitse literatuur over leiderschap bestudeerde. Het is wellicht de meest literaire beschrijving van wat het Duitse leger van een officier verlangde, en dat beschreven nota bene door een Amerikaanse auteur:

 

‘There was one with the title Der Kompagniechef, the company commander. This youthful but experienced figure was nothing less than a living example to each of his men. Alone, half obscured by those he commanded, similar to them but without their faults, self-disciplined, modest, cheerful, he was at the same time both master and servant, each of admirable character. His real authority was not based on shoulder straps or rank but on a model life which granted the right to demand anything from others. (...) When he looked over his men he was conscious that a hundred and fifty families had placed a son in his care... Among his most important traits were decency and compassion. He was not unfeeling, not made of wood. Especially in time of grief, as a death in a soldier’s family at home, he brought the news himself – no other one should be expected to – and granted leave, if possible, even before it was asked for, in his own words expressing sympathy. Ties like this would never be broken.'

 

Salter beschrijft verder hoe hij zich met deze figuur identificeerde en de opluchting die dat met zich meebracht: '… when I realised that every quality was one in which I had instinctively faith, I felt an overwhelming hapiness, like seeing a card you cannot believe you are lucky enough to have drawn, at this moment, in this game. I did not dare to believe it but I imagined, I thought, I somehow dreamed, the face was my own.'

 

Uit de beschrijving van wat van de compagniescommandant wordt verwacht valt een aantal interessante lessen te trekken over de - sterk persoonsgebonden - vereiste kwaliteiten van leiderschap. 'Servant leadership' schurkt op een aantal punten tegen deze ideeën aan, maar kent niet de sterke emotionele binding die uit de beschrijving naar voren komt. Dit was overigens geen ideaaltypische beschrijving: om voor promotie in aanmerking te komen werd expliciet naar deze kwaliteiten gekeken.